Grudzień

Szczególną uwagę zwracamy na rośliny zimozielone. Dla tych o kolumnowym pokroju zagrożeniem może być ciężki i mokry śnieg – gdy zalega na gałęziach deformuje korony, może nawet je rozłamać. Dlatego, jeśli nie zrobiliśmy tego wcześniej, warto związać rośliny sznurkiem. Z roślin iglastych o rozłożystym pokroju śnieg systematycznie strzepujemy. Podpieramy drzewa narażone na złamanie.
Należy sprawdzać stan osłon na krzewach i jeśli uległy uszkodzeniu trzeba je poprawić i w miarę potrzeby uzupełnić.
Jeśli jeszcze tego nie zrobiliśmy – przykrywamy rośliny wymagające okrycia. Podczas dłuższych odwilży podlewamy rośliny zimozielone uprawiane w pojemnikach.

Należy także zabezpieczyć korę drzew przed uszkodzeniami przez gryzonie i zające. Ochronę stanowić mogą min. plastykowe koszulki zakładane na pnie cienkich drzewek.

Warto sprawdzić zimowe okrycia bylin i krzewów. Jeżeli okażą się niewystarczające lub uszkodzone przez wiatr powinniśmy natychmiast je uzupełnić.

Trawnik

Przy odśnieżaniu nie składujemy dużych mas śniegu na trawniku, ponieważ może to prowadzić do gnicia trawy.

Po opadach śniegu unikajmy chodzenia po trawniku, gdyż pod udeptanym, zmrożonym śniegiem z łatwością powstają brunatne plamy zgniłej murawy.

Jeżeli chcesz wiosną założyć trawnik, a ziemia jeszcze nie zamarzła - warto na stanowisku przeznaczonym pod trawnik przekopać głęboko glebę i pozostawić ją w tzw. ostrej skibie (po przekopaniu nie zagrabiać i nie wyrównywać). Tak pozostawioną glebę zimowe mrozy rozkruszą, rozmiękczą i dotlenią. Pod wpływem mrozu gleba nabierze lepszej struktury i stanie się lepiej przepuszczalna dla wody. Przy okazji wyginie część chwastów. Dzięki temu wiosenne zakładanie trawnika będzie łatwiejsze.

Konserwacja narzędzi i sprzętu

Teraz, kiedy nie wykonujemy w ogrodzie żadnych prac, możemy poświęcić czas na konserwację narzędzi. Trzeba je oczyścić, naprawić i posmarować olejem. Możemy także wykorzystać ten okres na naprawę i renowację mebli ogrodowych.

Narzędzia: łopaty, grabie, motyki i pazurki oraz elementy tnące sekatorów, nożyc do traw i nożyc do żywopłotów, po oczyszczeniu z resztek ziemi i roślin, na kilka minut zanurzamy we wrzątku albo przecieramy spirytusem – w ten sposób je odkazimy (zniszczone zostaną bakterie, grzyby i nicienie).

Urządzenia elektryczne i spalinowe: pilarki, nożyce do żywopłotów, kosiarki i podkaszarki mogą po sezonie wymagać ostrzenia lub naprawy. Jeśli są widoczne uszkodzenia trzeba maszyny oddać do serwisu. Miejsca połączeń przewodów elektrycznych warto nasmarować preparatem WD-40, aby zawilgocone nie skorodowały. Kosiarki spalinowe powinny być konserwowane zgodnie z instrukcją obsługi (sposób konserwacji zależy od typu urządzenia).

Nie zapominajmy o ptakach! Jeśli jeszcze tego nie zrobiliśmy, to powieśmy karmniki na drzewach albo kawałek niesolonej, surowej słoniny, za którą bardzo przepadają sikorki.  Karmniki można zawieszać wśród gałęzi drzew lub mocować do wysokich podpór (zabezpieczy to ptaki przed atakami kotów). Ptaki zwabione do ogrodu w okresie zimy, wiosną pomogą walczyć ze szkodnikami, np. z mszycami.

Styczeń

Na początku miesiąca (jeżeli zapomnieliśmy o tym pod koniec grudnia) wykonujemy bielenie pni drzew owocowych. Zapobiegnie to powstawaniu uszkodzeń mrozowych kory, ran zgorzelinowych i pęknięć pni. Stan wybielonych pni sprawdzamy regularnie. Jeżeli wapno zostanie zmyte, zabieg bielenia powtarzamy.

Pnie drzew ozdobnych (zwłaszcza młodych) owińmy słomą lub tekturą, zapobiegnie to powstającym na skutek silnego ogrzania w słoneczne dni uszkodzeniom pni drzew. Osłon nie wymagają drzewa, których pnie są porośnięte pnączami.
Jeśli pogoda jest sprzyjająca, możemy rozpocząć cięcie żywopłotów, a także formujące cięcie żywotników, cisów i niektórych cyprysików.

Zbliża się pora zimowego cięcia krzewów i drzew w sadzie. Warto już teraz się do tego przygotować i sprawdzić w jakim stanie są nasze narzędzia do cięcia. W pierwszej połowie miesiąca tniemy i przechowujemy w odpowiednich warunkach pędy jednoroczne, przeznaczone na zrazy do szczepienia wiosennego. Pędy na zrazy tniemy w pogodne dni, gdy temperatura przekracza +5°C. Pędy do szczepienia powinny być dobrze zdrewniałe, zdrowe i wyrośnięte (długości 60 cm i średnicy nie mniejszej niż 5 mm). Przechowujemy je do wiosny w chłodnej piwnicy (w temperaturze około 2°C). Najlepiej powiązać je w pęczki, zaetykietować i przesypać wilgotnym piaskiem lub trocinami. W bezmroźne dni pod koniec stycznia możemy rozpocząć cięcie krzewów owocowych najbardziej odpornych na mróz. Wczesne rozpoczęcie cięć jest szczególnie ważne przy dużej ilości roślin sadowniczych na działce.

Jeżeli wystąpiły obfite opady śniegu, jego nadmiar otrzepujemy z gałęzi roślin iglastych. W przeciwnym razie, pod wpływem nadmiernego obciążenia, gałęzie mogą się połamać.

Podczas bezśnieżnych zim, w dni kiedy temperatura wzrasta powyżej 0°C, dobrze jest podlać rośliny zimozielone. Rośliny zimozielone cały czas tracą wodę przez swoje liście i igły. Jednocześnie gleba jest zamarznięta i roślina nie może pobrać wody przez korzenie.

Pamiętajmy aby nie deptać pokrytego śniegiem trawnika, gdyż podmarzniętą trawę łatwo uszkodzić. Jeśli na trawniku zalegać będzie dużo śniegu, warto zgarniać go pod drzewa – dzięki temu trawnik nie będzie „pływał” po roztopach, a drzewa będą mieć więcej wilgoci. Po stopnieniu śniegu nawozimy trawnik ziemią kompostową z dodatkiem fosforu i potasu.
Staramy się, aby na trawniku nie powstała skorupa zamarzniętego śniegu, ponieważ wtedy dostęp tlenu do trawy jest mocno ograniczony, a pozbawione tlenu rośliny mogą chorować.

Warto przejrzeć ogrodowy składzik i sprawdzić, czy nie brakuje w nim jakichś narzędzi, nawozów, materiałów. Można kupić je przed sezonem – przeczekają w składziku do wiosny, a rozłożenie wydatków w czasie nie nadweręży domowego budżetu.

Luty

Należy co jakiś czas sprawdzać osłony na krzewach ozdobnych i jeśli to konieczne poprawić je i uzupełnić. Jeśli są duże opady śniegu, regularnie oczyszczamy z niego drzewa i krzewy, aby się nie połamały. Wycinamy stare i chore egzemplarze.

Rozpoczynamy cięcie roślin sadowniczych. Konieczne jest przycięcie krzewów takich jak agrest, maliny i porzeczki. Cięcie drzew owocowych możesz opóźnić nawet do początku kwietnia.

Jeżeli nie ma mrozu, można ciąć:

• żywopłoty z krzewów iglastych – trzeba to zrobić przed rozwojem pąków,
• krzewy ozdobne kwitnące późną wiosną lub latem – usuńmy pędy suche, chore, rosnące do wewnątrz krzewu

Podczas przycinania drzew i krzewów warto przyjrzeć się czy na roślinach nie ma oznak występowania szkodników lub objawów chorób drzew owocowych, z którymi walkę należałoby rozpocząć już teraz.

Podczas bezmroźnych dni możesz przyciąć ozdobne rośliny drzewiaste. Wykonaj cięcie odmładzająco-formujące krzewów i drzew kwitnących latem i jesienią. Nie wolno natomiast przycinać gatunków kwitnących wiosną, które tworzą pąki kwiatowe latem ubiegłego roku i gdybyś je przyciął przed kwitnieniem. Po prostu nie mogły by zakwitnąć tego roku.

Do końca lutego dokonaj odmładzającego przycięcia żywopłotów, szczególnie, jeśli stały się zbyt wybujałe.

Rozbijajmy skorupę śnieżną, która tworzy się na trawniku, gdy nocą zamarza roztopiony w dzień śnieg. W ten sposób nie dopuścimy do powstawania pleśni śniegowej. Jeśli śniegu jest dużo, to zgarniamy go z trawnika, najlepiej pod drzewa. Nie wolno chodzić po trawniku, na którym zalega warstwa mokrego śniegu, ponieważ pozostaną widoczne wydeptane ścieżki, a nawet miejsca pozbawione trawy (tam, gdzie przechodzenie było intensywne). Po stopnieniu śniegu nawozimy trawnik ziemią kompostową z dodatkiem fosforu i potasu. Gdy murawa jest już wolna od śniegu, a ziemia rozmarznięta, wygrabiamy kępki mchu i sfilcowane źdźbła traw. Wykonujemy aerację, ewentualnie wertykulację oraz piaskowanie, jeżeli podłoże jest zbyt zwięzłe.

W połowie lutego można rozpocząć w dobrze oświetlonym i ogrzewanym pomieszczeniu produkcję rozsady wczesnych warzyw (cebuli, porów, selerów, sałaty i warzyw kapustnych). Nasiona wysiej do skrzynek wysiewnych lub większych doniczek.

Rozbijamy skorupę śnieżną, która tworzy się, gdy nocą zamarza nadtopiony w dzień śnieg. Zapobiegniesz w ten sposób powstawaniu pleśni śniegowej, która może zniszczyć trawnik. Pod koniec lutego możesz wysiać na trawniku nawóz. Nawet jeżeli jeszcze nie stopniał śnieg. Dzięki temu zabiegowi, gdy tylko się ociepli, trawa zacznie ładnie rosnąć.